Круглагадовая алімпіяда 5 клас

Адказы загрузі тут

Алімпіядныя заданні па беларускай мове і літаратуры

 V клас 

Заданні	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	Усяго
Балы

Заданне 1. Прачытайце тэкст. Знайдзіце і выпраўце арфаграфічныя і граматычныя памылкі.

Максімальная колькасць балаў – 6
( - 0,5 б. за кожную памылку).

Мы жывём на планеце зямля. Яе населяе шмат народаў. Усе яны – зямляне. Але кожны зямлянін мае яшче свой асабісты край – куточак, які называе малой радзімой. Малая радзіма – гэта тое месца на планеце, дзе мы нарадзіліся.

Беларусь – наша агульная Радзіма. Тут нарадзіліся тваі мама і тата, дядулі і бабулі. Гэта яны будавалі дамы і палацы, яны растілі хлеб, абаранялі нашу зямлю ад ворагаў.

У Беларусі жыве шмат розных народаў. Жывуць мірна, у згодзе, усім ўтульна. Гавораць між сабой на розных мовах. Беларуская мова – націянальная мова беларусаў. Агульнымі ж для ўсіх жыхароў Беларусі зъяўляюца беларуская і руская мовы. Гэта дзяржаўные мовы (Паводле А. Бензярука).

Заданне 2. Прачытайце верш і выканайце прапанаваныя заданні.

Максімальная колькасць балаў – 4.

Як цвярдзець з і с ні стараюцца,

Мякка ўсё ж і яны вымаўляюцца.

Хоць у словах знак мяккі не пішам.

Ды яго прамаўляем, між іншым.

Кожны раз перад мяккімі зычнымі,

Што для з і для с – справа звычная:

Сцежка, звер, песня, свечка, змей,

Спіна…

Гэта школьнікі ведаць павінны.

                                            А. Зэкаў

1. Гукі [з] і [с] у выдзеленых словах вымаўляюцца мякка. Прывядзіце свае чатыры прыклады на гэта правіла. Прыклады:___________________________________________________________________.

2. Успомніце і запішыце правіла, калі перад наступнымі мяккімі зычнымі свісцячыя не памякчаюцца. Адказ: свісцячыя не памякчаюцца, калі стаяць ____________________________ _________________________________________________________________________________.

3. Прывядзіце два прыклады:________________________________________________________

Заданне 3. Перакладзіце тэкст на беларускую мову.

Максімальная колькасць балаў – 6 (за кожнае слова 0,2 бала).

Жила-была дождевая капелька. Она усердно трудилась. Капнет с тучи на землю. Напоит ее. А потом испарится и в воздух взлетит. Соберутся такие капельки в одно облако. Тогда снова опадают дождем.(Паводле Р. Ігнаценкі)

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Заданне 4. Вучань, рыхтуючыся да тэматычнага кантролю па тэме “Сінтаксіс і пунктуацыя”, запісаў па памяці некалькі тэарэтычных палажэнняў-высноў. Ці ўсе яны аказаліся правільнымі? Адзначце правільныя, на вашу думку, сцвярджэнні знакам “+”, а памылковыя – знакам “-”.

Максімальная колькасць балаў – 4.

Тэарэтычная выснова	+   /   –
1. Сінтаксіс – раздзел навукі аб мове, у якім вывучаюцца  словазлучэнні і сказы.
2. Словазлучэнні складаюцца з двух слоў: галоўнага і дадатковага.
3. Спалучэнне дзейніка і выказніка не з’яўляецца словазлучэннем.
4. Сказы паводле мэты выказвання падзяляюцца на клічныя і няклічныя.
5. Азначэнне – даданы член сказа, які адказвае на пытанні дзе? куды? адкуль? як? калі?
6. Калі аднародныя члены стаяць перад абагульняльным словам, тады перад ім ставіцца працяжнік.
7. Зваротак не з’яўляецца членам сказа.
8. Простая мова – гэта размова дзвюх (ці болей) асоб.

Заданне 5. Размясціце прапанаваныя словы ў наступныя лексічныя групы: гародніна, ягады, кветкі, прылады працы.

Агрэст, кроп, гарбуз, півоня, вілы, журавіны, саха, вяргіня, парэчкі, браткі, бурак, прас, цыбуля, серп, абцугі, касачы, кросны, ажыны, бульба, буякі.

Максімальная колькасць балаў – 5 (за кожнае слова 0,25 бала).

Гародніна	Ягады	Кветкі	Прылады працы

Заданне 6. Адзначце нумары радоў, дзе правільна растлумачаны фразеалагізмы.

Максімальная колькасць балаў – 4.

1. Не пакладаючы рук (працаваць) – абы-як працаваць.

2. Хоць вока выкалі – вельмі мала.

3. Навастрыць вушы – уважліва прыслухацца.

4. Павесіць галаву – засумаваць.

5. Як кот з сабакам – дружна.

6. На галаве хадзіць – дурэць, сваволіць.

7. Хоць кол на галаве чашы – пра вельмі стараннага, працалюбівага чалавека.

8. Трымаць язык за зубамі – маўчаць, не прагаварыцца.

Адказ:_______________________.

Заданне 7. Закончыце прыказкі.

Максімальная колькасць балаў – 6.

1. Не той друг, што мёдам мажа, а той, хто праўду__________________.

2. Родная зямелька – як зморанаму _________________.

3. Хто ўлетку халадку шукае, той узімку _________________.

4. Гаспадарку весці – не кашу _________________ .

5. Ладзь калёсы зімой, а сані ________________.

6. Што ў ваду ўпала, тое __________________ .

Заданне 8. Паспрабуйце па пачатку вызначыць, якога тыпу тэкст (апавяданне, апісанне, разважанне) хоча скласці аўтар.

Максімальная колькасць балаў – 3.

1. Ну і падарунак!

У дзень нараджэння Віцю купілі веласіпед. Веласіпед быў вельмі прыгожы!

Адказ:__________________.

2. Карысная рэч – веласіпед

У Віцеў дзень нараджэння тата з мамай вырашылі купіць яму веласіпед. Чаму менавіта веласіпед?

Адказ:___________________.

3. І радасць, і гора з гэтым веласіпедам…

У дзень нараджэння Віцю купілі веласіпед. Радасці не было канца: хлопчык даўно марыў пра яго. Але ў першы дзень здарылася непрыемнасць.

         Адказ:_____________________.

Заданне 9. Пазнайце твор па героях. Запішыце назву твора і яго аўтара.

Максімальная колькасць балаў – 6.

Героі, якія дзейнічаюць у творы	Назва твора	Аўтар
1. Дачушка-крынічка, маці-гара
2. Пятро, бацька, Гнат, Велікан
3. Міколка, дзед Нупрэй, бацька

Заданне 10. Адзначце ў кожным з шасці радоў чацвёрты “лішні” варыянт, падкрэсліце яго.

Максімальная колькасць балаў – 6.

1. “Разумная дачка”.”Залаты птах”, “Падслуханая казка”, “Музыкі”.

2. “Калі ласка”, “Зоры спяваюць”, “Зімой”, “У старых дубах”.

3. Звонкія павуціны; свет, нібы вашчына; імшастыя баравіны; сцішаны палёт.

4. Галіна, Васілёк, Барына, Базыль.

5. Зачын, загадка, прыказка, легенда.

6. Уладзімір Караткевіч, Аляксандр Пушкін, Анатоль Грачанікаў, Пятрусь Броўка.